Zlecenia transportowe na chłodnię sprawdzasz po trzech rzeczach: temperaturze towaru, klasie ATP naczepy i zapisie temperatury w trakcie przewozu. Dopiero gdy wszystkie trzy się zgadzają, rozmawiasz o stawce.
Ten tekst jest dla przewoźnika, który jeździ ciągnikiem z naczepą chłodnią na trasach międzynarodowych, na przykład z Polski do Holandii albo do Hiszpanii.
Pokazujemy, jak czytać ofertę ładunku z wymogiem temperatury i co zachować jako dowód po rozładunku.
Na końcu jest krótka część dla nadawcy, który szuka przewoźnika z chłodnią.
Co musi być w zleceniu na chłodnię
Oferta ze słowem „chłodnia” mówi tylko, jakiej zabudowy chce nadawca. Ładunki na chłodnię różnią się temperaturą, towarem i dokumentami, więc przed stawką ustal siedem rzeczy.
| Pozycja | Co ustalić | Dlaczego |
|---|---|---|
| Temperatura | Jedną wartość albo zakres, na przykład od +2 °C do +6 °C. | Od temperatury zależy, która klasa naczepy wchodzi w grę. |
| Towar | Nazwę towaru i to, czy jest mrożony, schłodzony czy świeży. | Mrożona żywność ma w umowie ATP własne temperatury maksymalne. |
| Klasa naczepy | Klasę ATP, której wymaga nadawca. | Porównasz ją ze znakiem na swojej naczepie. |
| Schłodzenie przed załadunkiem | Czy nadawca chce schłodzonej naczepy i do jakiej temperatury. | Agregat potrzebuje czasu, więc schłodzenie przesuwa godzinę wyjazdu z bazy. |
| Rejestrator temperatury | Czy nadawca chce wydruku albo pliku z zapisem temperatury. | Wydruk z załadunku i rozładunku to Twój dowód przy reklamacji. |
| Okna załadunku i rozładunku | Godziny ramp na obu końcach trasy. | Agregat pracuje także wtedy, gdy zestaw czeka pod rampą. |
| Paliwo do agregatu | Kto płaci za paliwo do agregatu i czy stawka je obejmuje. | Czas pracy agregatu rośnie z każdą godziną trasy i postoju. |
Parametry wspólne dla każdej naczepy, czyli wagę, miejsca paletowe, limity wymiarów w UE i podstawowe filtry ofert, opisuje tekst o zleceniach na tira z plandeką.
Każdą z siedmiu pozycji potwierdź na piśmie. Odbiorca może zgłosić szkodę jeszcze kilka dni po rozładunku, a wtedy liczy się to, co nadawca zapisał w zleceniu (więcej w części o konwencji CMR).
Klasa ATP: co oznacza znak na naczepie
ATP to umowa o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu do tych przewozów. Polska jest jej stroną.
Polski tekst umowy opublikowano w Dzienniku Ustaw (Dz.U. 2022 poz. 1824). Ten sam tekst pobierzesz też jako plik PDF z serwisu Sejmu.
Aktualny tekst umowy po angielsku i listę jej stron publikuje Europejska Komisja Gospodarcza ONZ (UNECE), strona po angielsku.
Umowa obejmuje przewóz mrożonej żywności oraz artykułów żywnościowych z jej załącznika 3. Warunek: załadunek i rozładunek są w dwóch różnych państwach, a państwo rozładunku jest stroną umowy (art. 3 ust. 1).
Naczepę trzeba dobrać i używać tak, żeby utrzymała wymaganą temperaturę przez cały przewóz (art. 4 ust. 1). Ten sam przepis każe zadbać o temperaturę towaru już przy załadunku.
Klasa chłodni mówi, jaką temperaturę agregat utrzyma wewnątrz pustego nadwozia przy średniej temperaturze zewnętrznej +30 °C. Według załącznika 1, pkt 3 umowy:
| Klasa | Temperatura wewnątrz nadwozia |
|---|---|
| A | od +12 °C do 0 °C |
| B | od +12 °C do −10 °C |
| C | od +12 °C do −20 °C |
| D | nie wyżej niż 0 °C |
| E | nie wyżej niż −10 °C |
| F | nie wyżej niż −20 °C |
Klasę odczytasz ze znaku rozpoznawczego na naczepie. FRC to chłodnia z izolacją wzmocnioną klasy C (załącznik 1, dodatek 4).
Litera F oznacza chłodnię, R izolację wzmocnioną, a ostatnia litera klasę. Przy ofercie porównaj temperaturę towaru z zakresem tej klasy.
Towar schłodzony do temperatury od +2 °C do +6 °C mieści się w klasie A. Mrożonki wymagają klasy, która utrzyma niższą temperaturę.
Świadectwo ATP i jego ważność
Zgodność naczepy z normami sprawdza się w trzech sytuacjach (załącznik 1, dodatek 1):
- przed oddaniem naczepy do eksploatacji,
- okresowo, co najmniej raz na sześć lat,
- za każdym razem, gdy wymaga tego właściwa władza.
Świadectwo zgodności wozisz w pojeździe i okazujesz przy kontroli. Zastępuje je tabliczka przymocowana do naczepy, ale tylko wtedy, gdy ważne świadectwo jest dostępne.
Znaki klasy i daty ważności widać na zewnątrz nadwozia, z obu stron, w górnych rogach z przodu. Sprawdź je przed każdą trasą z towarem objętym umową.
Brak ważnego świadectwa wychodzi przy kontroli drogowej. W sierpniu 2022 roku inspektorzy ITD skontrolowali dwie chłodnie bez ważnych świadectw ATP (GITD, 5 września 2022).
Jedna wiozła jogurty z Niemiec do Polski, a druga mięso z Polski do Francji. Wobec obu przewoźników zapowiedziano postępowania administracyjne.
Mrożonki: temperatura maksymalna według ATP
Załącznik 2 umowy podaje temperatury, których towar nie może przekroczyć w żadnym punkcie ładunku. To samo dotyczy załadunku, przewozu i rozładunku.
Wartości poniżej pochodzą z polskiego tekstu umowy w Dzienniku Ustaw.
- Lody: −20 °C.
- Ryby mrożone i wszystkie inne szybko mrożone artykuły żywnościowe: −18 °C.
- Wszystkie zamrożone artykuły żywnościowe poza masłem: −12 °C.
- Masło: −10 °C.
Przy odszranianiu parownika umowa dopuszcza krótkotrwały wzrost temperatury powierzchni części towaru, najwyżej o 3 °C.
Giełda transportowa chłodnia: jak filtrować oferty
Na giełdzie transportowej z ofertami dla chłodni filtruj po zakresie temperatury, który utrzyma Twoja klasa ATP. Sam typ zabudowy pokaże Ci też ładunki, których Twoja naczepa nie przewiezie.
- Zakres temperatury a klasa. Zakres klasy A kończy się na 0 °C, więc przy takiej naczepie mrożonki odpadają już na etapie filtra.
- Mrożony czy schłodzony. Przy mrożonkach obowiązują temperatury maksymalne z załącznika 2, więc filtruj osobno oba rodzaje towaru.
- Ładunki częściowe. Jedna komora trzyma jedną temperaturę. Ładunki częściowe o różnych temperaturach połączysz tylko w naczepie z kilkoma komorami.
Kanały, w których szukasz ładunków, oraz ustawienia regionu i terminu opisuje poradnik jak znaleźć ładunki dla firmy transportowej.
Przykład: oferta na chłodnię z Polski do Holandii
Weźmy ofertę: „Chłodnia, nabiał, ładunek całopojazdowy, +2/+6 °C, załadunek pod Poznaniem we wtorek rano, rozładunek w Venlo w środę, wydruk z rejestratora”. Masz naczepę FRC z ważnym świadectwem.
Temperatura i klasa. Zakres od +2 °C do +6 °C mieści się w klasach A, B i C, więc Twoja naczepa pasuje. Sprawdź jeszcze datę ważności na znaku.
Czy obowiązuje ATP. Załadunek jest w Polsce, a rozładunek w Holandii, która tak jak Polska jest stroną umowy (lista stron w zbiorze traktatów ONZ, strona po angielsku). Czy dany nabiał jest na liście z załącznika 3, sprawdź w tekście umowy.
Czego brakuje. Oferta nie mówi nic o schłodzeniu naczepy, paliwie do agregatu ani o formie zapisu. Zanim podasz stawkę, odpisz nadawcy trzema pytaniami:
- Do jakiej temperatury mam schłodzić naczepę i na którą godzinę?
- Czy stawka obejmuje paliwo do agregatu?
- Czy potrzebujesz wydruku z załadunku i rozładunku, czy pliku z całej trasy?
Potwierdzenie. Odpowiedzi wpisz do zlecenia albo zachowaj wiadomość od nadawcy. Dopiero wtedy podaj stawkę i zaplanuj powrót z Holandii.
Zapis temperatury i dokumenty na trasie
Przy przewozie szybko mrożonej żywności przeznaczonej do spożycia przez ludzi naczepa musi mieć przyrząd, który mierzy i zapisuje temperaturę powietrza (umowa ATP, załącznik 2, dodatek 1).
Przyrząd spełnia normę EN 12830, a jego okresowe sprawdzenie według normy EN 13486 robi akredytowana jednostka. Zapisy temperatury opatruje się datą i przechowuje co najmniej rok, a przy niektórych rodzajach żywności dłużej.
Przy towarze schłodzonym o wydruk z rejestratora może poprosić nadawca w zleceniu. Zachowaj zapis także wtedy, gdy nikt o niego nie prosi.
Co mówi konwencja CMR
Konwencja CMR zwalnia przewoźnika z odpowiedzialności za szkodę wynikającą z natury towaru, na przykład z psucia się (art. 17 ust. 4 lit. d).
W pojeździe specjalnie wyposażonym do ochrony towaru przed ciepłem i zimnem ten argument ma warunek. Działa tylko wtedy, gdy przewoźnik udowodni dwie rzeczy (art. 18 ust. 4):
- podjął wszystkie należne kroki przy wyborze, utrzymaniu i używaniu wyposażenia,
- wykonał specjalne instrukcje, które otrzymał.
Źródło: tekst konwencji CMR, strona po angielsku.
Szkodę niewidoczną przy odbiorze odbiorca może zgłosić na piśmie w ciągu siedmiu dni od dostawy, bez niedziel i świąt (art. 30 ust. 1). Twój zapis temperatury musi więc przetrwać dłużej niż sam rozładunek.
Jak to wygląda w sądzie, pokazuje sprawa opisana przez trans.info (9 października 2019). Leki miały jechać z Bułgarii do Niemiec w temperaturze najwyżej 5 °C.
Przesyłanie odczytów przerwało się na ponad 16 godzin, a temperatura wzrosła do 13,5 °C.
Wyższy Sąd Krajowy w Zweibrücken uznał, że przewoźnik powinien polecić kierowcy sprawdzenie temperatury przy załadunku, a kierowca miał ją regularnie kontrolować w trasie. Obowiązek staranności nie skończył się więc na włączeniu agregatu.
Przed wyjazdem i po rozładunku zbierz:
- Wydruk albo plik z rejestratora z załadunku i z rozładunku.
- Temperaturę towaru zmierzoną przy załadunku i ewentualne zastrzeżenia w liście przewozowym CMR.
- Kopię świadectwa ATP w kabinie, jeśli naczepa nie ma tabliczki.
- Potwierdzenie temperatury na piśmie, w zleceniu albo w wiadomości od nadawcy.
Trasa z Polski i powrót chłodni
Jak zaplanować pętlę i szukać ładunku powrotnego, opisuje poradnik o tym, jak ładunki powrotne ograniczają puste kilometry. Przy chłodni do tego planu dochodzą trzy pytania.
Poprzedni ładunek. Po towarze innym niż żywność albo po innej żywności naczepę trzeba skutecznie wyczyścić przed kolejnym ładunkiem (rozporządzenie (WE) nr 852/2004, załącznik II, rozdział IV, pkt 5). Nadawca żywności może więc zapytać, co wiozłeś wcześniej i czy naczepa była myta.
Przygotuj odpowiedź i dowód mycia, zanim przyjmiesz zlecenie powrotne.
Nowa temperatura. Gdy po nabiale z Holandii czeka mrożonka, zaplanuj czas na schłodzenie naczepy do nowej temperatury. Mrożonki po towarze schłodzonym oznaczają dłuższe schładzanie przed rampą.
Klasa naczepy. Ładunek powrotny może wymagać niższej temperatury niż ten, który właśnie rozładowałeś. Porównaj go z klasą na znaku tak samo jak przy wyjeździe z Polski.
Chłodnia może też wrócić z towarem bez wymogu temperatury. Ustal wtedy z nadawcą, czy agregat ma pracować, i zapisz to w zleceniu.
Zakazy ruchu ciężarówek i wyjątki od nich każde państwo ustala samo. W Polsce zakaz nie obejmuje przewozu artykułów szybko psujących się z załącznika do rozporządzenia, gdy stanowią znaczną część ładunku (Dz.U. 2023 poz. 2423, § 3 ust. 1 pkt 3 lit. l).
Inne kraje stawiają własne warunki takiego wyjątku albo go nie mają. Podstawy prawne dla poszczególnych krajów zbiera tekst o zakazach jazdy ciężarówek w Europie.
Zlecenia transportowe przypisane do Twojej chłodni
Zlecenie z wymogiem temperatury może trafić prosto do Twojej chłodni, bez szukania ładunku. Zlecenia transportowe w ONYX TMS obejmują każdy typ zabudowy, mają załadunek w Polsce, a ONYX nie pobiera od nich prowizji.
Takie zlecenie czytasz tak samo jak ofertę z przykładu: temperatura, klasa ATP, schłodzenie i zapis. Przyjmujesz je albo odrzucasz, a termin płatności widzisz przed decyzją.
Poznaj Zlecenia dla przewoźników
Szukasz przewoźnika z chłodnią? Co podać w zleceniu
Podaj w zleceniu temperaturę, towar i wymaganą klasę ATP, a przewoźnik od razu oceni, czy jego naczepa pasuje. Dopisz też:
- Czy towar jest mrożony, schłodzony czy świeży.
- Schłodzenie przed załadunkiem i jego temperaturę.
- Wydruk z rejestratora, jeśli go potrzebujesz.
- Okna załadunku i rozładunku.
Przed wyborem firmy poproś o kopię polisy OCP przewoźnika i przeczytaj jej wyłączenia, także te dotyczące towaru w kontrolowanej temperaturze. Na co jeszcze patrzeć w polisie, opisuje poradnik jak sprawdzić przewoźnika.
Krok po kroku wystawisz zlecenie online, a Zlecenia dla nadawców łączą Cię bezpośrednio z przewoźnikiem.
Od czego zacząć: 4 kroki
- Sprawdź świadectwo ATP. Zobacz klasę i datę ważności na naczepie.
- Ustal temperaturę na piśmie. Wartość albo zakres wpisz do zlecenia lub zachowaj w wiadomości.
- Zachowaj zapis z obu ramp. Wydruk z załadunku i rozładunku trzymaj co najmniej rok, tak jak umowa ATP wymaga przy mrożonkach.
- Sprawdź ładunek powrotny. Porównaj jego temperaturę z klasą naczepy, zanim go przyjmiesz.
Skróty ATP, HACCP i CMR wyjaśnia słownik pojęć TSL.

